İlçemiz İlçemizin Tarihi

DODURGA TARİHİ

Yazıcıoğlu' ya göre ise Dodurga Mülkdutmak ve yaşamak şeklinde  telafuz edilmiştir. Boyun damgası   şeklindedir. Her Oğuz boyunu  sembolize eden bir kuş vardır. Dodurga Boyu'nun sembolü de (Onku'u) Bozkır Kartalıdır. Malazgirt savaşından sonra  çeşitli zamanlarda  Anadolu'ya  büyük kitleler halinde Türkmenler göç etmişlerdir. Sultan Alparslan'ın görevlendirdiği  komutanlardan Danışment Ahmet Gazi   Malatya'yı fethettikten sonra (1072)Amasya (Harşana) önlerine gelerek Amasya kalesini zaptetmiştir. Harşana Kalesi  beği Şaddad'ı yakalamak amacıyla Osmancık'a kadar kovalamış ve yakalayarak hapsetmiştir. Ahmet Gazi Osmancık kalesini zaptettikden sonra burasına Alayuntlu  Neslinden Sokulu oymağı reisi Osman Beğ' e bırakmış kendisi de Gümüş üzerinden Elbistan'a kadar uzanmıştır.Osman bey kardeşi Ayhan beyi Dodurga Köyüne çevresinde bulunan köylerle birlikte uç beyi olarak tayin etmiştir. 1074 yılında Dodurga beyi Ayhan bey Amasya Devlet ricaline  görev verildiğinden yerine Kızılkanatoğullarından Ahmet beyi tayin etmiştir.Ahmet bey köyün yeniden imar edilmesini sağlamış Kızılkanat adını taşıyan bir cami yaptırmıştır. Bu cami fazla tahribat gördüğünden 1977 yılında yıkılarak yerine yine aynı adı taşıyan bir cami inşa edilmiştir.

Dodurgalılar Bozokların Ayhan koluna bağlıdır. Kaşgarlı Mahmut Totırga olarak zikretmiştir. Kaşgarlıya göre boyun damgası    şeklindedir. Reşideddin' e göre Dodurga kelime olarak ülke olmak  ve yönetmek manasına gelmektedir ve boyun damgası  . şeklindedir.

Danişmentlilerin son zamanlarında, İskilip yolu üzerinde bulunan Dodurga Osmancık- İskilip bağlantısını sağlayan önemli bir konumdaydı. Danişmentlilerden sonra  Dodurga Selcuklularan idaresine girmiştir. Sultan II. Kılıçarslan sağlığında ülkesini  II oğlu arasında pay etmiş Osmancık oğlu Sencer'in hissesine düşmüştür. Kösadağ Savaşından (1243) sonra Anadolu Moğol egemenliği altına girmiş,1260 tarihinde Moğol nanı Hülagu Kızılırmağın batısını Dodurga ve çevresi dahil Selçuklulardan Keykavus' a doğusunu merkezi Amasya olmak üzere Rüknettin KILIÇARSLAN 'a vermiştir.Bu sırada Dodurga'nın idaresi Keykavs'a bağlı olarak Köyün ulularından Hamik Beğ' e aittir.

Dodurga'nın ilk yerleşim bölgeleri  önceleri şimdiki İlçenin güneyinde bulunan dağın eteğinde Kuzyaka ve Damlaca denilen yerde bir yerde doğusunda öldürmüş denilen mevkide bulunuyordu. Dodurga 1910-1935-1942-1943 yıllarındaki depremden çok hasar görmüş, birkaç defa yeniden imar edilmiştir. Birinci dünya savaşında erkek nüfusunun büyük kısmını kaybetmiştir. Milli Mücadeleye de aktif olarak katılan Dodurgalılar Osmanlının son zamanlarında her Türk köyü gibi sönüklenmiş ise de Cumhuriyetin ilk 20 yılından sonra çevresinde linyit madeninin bulunması nedeniyle tekrar önemli bir yerleşim bölgesi haline gelmiştir.

Dodurga 1963 yılında yapılan referandumla  belediyelik olmuştur. 09.05.1990 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile İlçe olmuş ve 01.09.1991 yılında İlçelik açılışı yapılarak ilk Kaymakamlık ve bağlı birimler oluşturulmuştur.  ( Tahrir defterinde Dodurga , Doturga, Todurga ve Toturga gibi değişik şekillerde yazılan bu oğuz boyuna ait Anadolu da 24 yer adına rast gelinmektedir. XIX yy başlarında İran'da yazılmış bir risalede  Dodurgalılar'ın  o kadar zayıf değil, fakat dayanıklı  ve iyi  koşucu soy atlara sahip bulundukları yazmaktadır. Bugün İlçemizde kültür olarak Orta Asya izlerine rastlamaktayız. Yağmur duasına çıkıldığında  at kafası ıslanması  ve at kurban edilmesi  eski şaman inancıdır ve bu kültür günümüzde devam etmektedir. Mesela "Caydak" sözcüğü bizde yavan boş anlamına gelirken Kırgızca da "bu sözcük" "boş atmak" anlamına gelmektedir. Dodurga da  Sincap' a Teyin denilmektedir.Göktürk abidelerinde de  Sincap sözcüğü Teing olarak yazılmıştır. Yine Türkmenlerin koşmak manasında  kullandıkları yüğürtmek sözcüğü de bugün hala kullanılmaktadır.)